Ngay từ ngụm đầu tiên, cà phê Bourbon gây ấn tượng bởi vị ngọt dịu, cảm giác mượt và sự cân bằng hài hòa giữa hương thơm, độ chua và hậu vị. Đằng sau hương vị ấy là hành trình dài gắn với những vùng trồng Arabica lâu đời và quá trình phát triển của nhiều giống cà phê trên thế giới. Cùng TTD Coffee tìm hiểu chi tiết về cà phê Bourbon qua bài viết dưới đây.
Tóm tắt thông tin cần nhớ
| Nội dung | Thông tin |
| Nguồn gốc | Bắt nguồn từ Arabica Ethiopia, qua Yemen rồi được người Pháp đưa đến đảo Bourbon, nay là La Réunion, vào đầu thế kỷ XVIII. |
| Đặc điểm sinh học | Cây cao, tán rộng, lá lớn, hạt tròn và đầy đặn. Quả chín có thể mang màu đỏ, vàng, cam hoặc hồng. Bourbon phù hợp với vùng cao có khí hậu mát. |
| Hương vị | Vị ngọt rõ, độ chua thanh, body mượt, hương hoa, trái cây, caramel hoặc chocolate và hậu vị sạch. |
| Các giống phổ biến | Caturra, Pink Bourbon, Pacas, SL28, SL34, Yellow Bourbon, Moka, Villa Sarchi, Laurina (Bourbon Pointu) và Orange Bourbon. |
| Vùng trồng | Có mặt tại Brazil, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Rwanda, Burundi, Tanzania và Papua New Guinea. Tại Việt Nam được trồng ở Đà Lạt. |
| Giá tham khảo | Khoảng 105.000–350.000 đồng/túi 250–500g, tùy dòng, vùng trồng và thương hiệu rang xay. |
Cà phê Bourbon là gì?
Cà phê Bourbon là một giống cà phê thuộc loài Arabica (Coffea arabica), được giới rang xay đánh giá cao nhờ tiềm năng chất lượng vượt trội và biên độ hương vị đặc trưng khó lẫn.
Tên gọi Bourbon bắt nguồn từ hòn đảo Bourbon, tên cũ của đảo La Réunion thuộc Pháp. Đầu thế kỷ XVIII, người Pháp đưa cây cà phê Arabica từ Yemen đến hòn đảo này để canh tác.
Qua thời gian, quần thể cây tại đây hình thành những đặc điểm riêng và được gọi theo tên hòn đảo. Từ La Réunion, Bourbon tiếp tục được đưa đến nhiều khu vực sản xuất cà phê tại châu Phi và châu Mỹ, sau đó mở rộng sang các vùng trồng Arabica khác.
Trong nhóm giống Coffea Arabica, Bourbon có giá trị lớn về mặt di truyền học và thường được nhắc đến cùng Typica. Hai nhóm này là nguồn gen nền tảng của nhiều giống Arabica được trồng phổ biến trên thế giới hiện nay.
Suốt một thời gian dài trong lịch sử phát triển cà phê, Typica và Bourbon còn được giới chuyên môn đánh giá cao về tiềm năng chất lượng cốc, trở thành những giống quan trọng để nghiên cứu, chọn lọc và phát triển các thế hệ giống mới.
XEM THÊM: Cà phê Geisha là gì? Đặc điểm, hương vị và giá thành
Nguồn gốc cà phê Bourbon
Lịch sử của cà phê Bourbon bắt đầu từ Coffea Arabica bản địa ở Ethiopia, nơi tập trung phần lớn nguồn đa dạng di truyền của loài này. Khoảng thế kỷ XV–XVI, con người đưa hạt giống từ các khu rừng cà phê ở Tây Nam Ethiopia sang Yemen để canh tác.
Từ Yemen, hành trình của giống cà phê này tiếp tục bước sang một giai đoạn mới vào đầu thế kỷ XVIII, khi người Pháp đưa cây đến đảo Bourbon, nay là La Réunion, qua ba đợt vào các năm 1708, 1715 và 1718.
Số cây sống sót sau những lần vận chuyển ban đầu không nhiều, nhưng chính quần thể nhỏ này đã trở thành nền tảng cho sự hình thành của Bourbon về sau. Trong thời gian dài được duy trì tương đối biệt lập trên đảo, các cây Arabica tiếp tục sinh trưởng, thích nghi và hình thành những đặc điểm di truyền riêng. Từ đó, Bourbon dần được nhận diện như một nhóm giống Arabica distinct, mang tên của chính hòn đảo nơi nó phát triển.
Các nhà truyền giáo Pháp thuộc dòng Spiritans đã góp phần lớn vào quá trình đưa Bourbon trở lại châu Phi. Họ thành lập cơ sở truyền giáo tại Zanzibar vào năm 1859, sau đó mang hạt giống có nguồn gốc từ La Réunion đến Bagamoyo thuộc Tanzania, St. Augustine tại Kenya và Bura ở vùng đồi Taita.
Những cây từ St. Augustine tiếp tục mở rộng lên cao nguyên Kenya, còn nguồn giống tại Bagamoyo trở thành vật liệu trồng tại khu vực Kilimanjaro của Tanzania. Đến năm 1930, trạm nghiên cứu Lyamungo gần Moshi đã sử dụng quần thể này cho chương trình chọn giống dựa trên những cây mẹ có đặc tính nổi bật.
Cà phê Bourbon cũng mở rộng sang châu Mỹ từ giữa thế kỷ XIX. Giống này xuất hiện tại Brazil vào khoảng năm 1860 rồi nhanh chóng lan lên các vùng sản xuất ở Nam Mỹ và Trung Mỹ. Trong quá trình phát triển tại châu Mỹ, Bourbon tiếp xúc với các nguồn gen Arabica khác, góp phần hình thành nhiều dòng và giống hậu duệ. Caturra, Mundo Novo và Catuai là những cái tên tiêu biểu có quan hệ di truyền với nhóm Bourbon và hiện vẫn giữ vị trí đáng kể trong sản xuất Arabica.
Tại Việt Nam, các tài liệu của FAO ghi nhận người Pháp đưa cây cà phê vào trồng từ năm 1857 đầu tiên tại khu vực phía Bắc. Hoạt động sản xuất thương mại mở rộng rõ hơn từ đầu thế kỷ XX. Một số tài liệu trong ngành cà phê Việt Nam đề cập mốc năm 1875 đối với Bourbon, nhưng World Coffee Research không xác nhận riêng thời điểm này. Vì thế, khi nói về lịch sử Bourbon tại Việt Nam, mốc 1857 phù hợp hơn để mô tả thời điểm cà phê bắt đầu xuất hiện, còn năm 1875 chỉ nên sử dụng khi dẫn nguồn cụ thể cho riêng giống Bourbon.
Đặc điểm sinh học của giống cà phê Bourbon
- Đặc điểm cây: Cà phê Bourbon có dáng cây cao, tán rộng và các cành phụ mọc chếch so với thân chính. Lá khá lớn, bản rộng, mép hơi lượn sóng, lá non có thể mang màu xanh hoặc vàng đồng.
- Màu sắc quả: Quả Bourbon khi chín có thể mang màu đỏ, vàng, cam hoặc hồng, tùy từng dòng. Đây cũng là cơ sở hình thành các tên gọi như Red Bourbon, Yellow Bourbon, Orange Bourbon và Pink Bourbon.
- Hình dáng hạt: Hạt có dáng tròn, đầy đặn và tương đối đồng đều, khác với Typica vốn có xu hướng thuôn dài hơn.
- Điều kiện sinh trưởng: Bourbon phù hợp với vùng cao có khí hậu mát, lượng mưa tương đối dồi dào và độ ẩm ổn định. Nhiều vùng trồng canh tác giống này ở độ cao khoảng 1.000-2.000 m so với mực nước biển.
Hương vị đặc trưng của cà phê Bourbon
Cà phê Bourbon được nhiều người nghiện cà phê yêu thích nhờ cấu trúc hương vị cân bằng, trong đó vị ngọt thể hiện khá rõ, đi cùng độ chua thanh và hậu vị mềm mại. Tùy vùng trồng, phương pháp sơ chế và cách rang, tách cà phê có thể xuất hiện những sắc thái gợi nhớ đến trái cây chín, hoa, caramel hoặc chocolate.
Các tầng hương vị chính:
- Hương thơm (Aroma): Dịu nhẹ, thanh mát, thường mang nốt hương hoa như hoa nhài ở vùng Đà Lạt, xen lẫn hương trái cây hoặc thoang thoảng caramel, chocolate.
- Vị giác (Flavor & Acidity): Ít đắng gắt, nổi bật với vị ngọt dịu tự nhiên bám lại trên vòm họng, song hành cùng độ chua thanh sáng dễ chịu.
- Hậu vị (Aftertaste): Lưu lại khá lâu, mượt mà, mang cảm giác ngọt bùi cùng độ sạch vị.
Nếu mô tả ngắn gọn, cà phê Bourbon có vị ngọt, độ chua nhẹ, body mượt và hương thơm đa tầng. Những đặc điểm này khiến giống cà phê này thường xuất hiện trong các lô Specialty và được nhiều nhà rang lựa chọn để phát triển profile rang chú trọng độ ngọt, độ sạch và sự cân bằng.
Các giống cà phê Bourbon phổ biến
Sau khi được các nhà truyền giáo Pháp đưa từ đảo Réunion đến nhiều vùng trồng trên thế giới, Bourbon bắt đầu phát triển trong những điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và canh tác khác nhau.
Quá trình thích nghi tự nhiên, kết hợp với hoạt động chọn lọc giống tại từng địa phương nhằm cải thiện năng suất, khả năng sinh trưởng và sức chống chịu sâu bệnh, đã tạo nên nhiều dòng Bourbon với đặc điểm riêng.
Từ nền tảng di truyền ban đầu, giống cà phê này dần hình thành các biến thể khác nhau và tiếp tục được sử dụng trong nhiều chương trình chọn tạo giống Arabica. Các giống cà phê Bourbon phổ biến bao gồm:
Giống Caturra (Brazil)
Caturra hình thành từ một đột biến lùn tự nhiên của Bourbon và được ghi nhận tại Brazil vào năm 1937. Cây có thân thấp, tán gọn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc, thu hoạch và bố trí mật độ trồng cao trên cùng diện tích. Hiện giống Caturra đang được canh tác tại nhiều vùng sản xuất Arabica như Colombia, Costa Rica, Nicaragua, Việt Nam và Indonesia.
Về hương vị, Caturra thường cho tách cà phê có độ chua sáng, vị ngọt nhẹ và hương thơm rõ, nhưng nhìn chung vẫn được đánh giá thấp hơn Bourbon.
Giống Pink Bourbon (Bourbon quả hồng)
Pink Bourbon lần đầu được biết đến tại miền nam Huila, Colombia, vào năm 1980, nhưng phải đến năm 2018 mới bắt đầu được thương mại hóa rộng rãi trên thị trường quốc tế. Quả chín có màu hồng đặc trưng, nổi bật với hương hoa, vị trái cây sáng và cấu trúc hương vị nhiều tầng.
Nhờ những đặc tính đó, Pink Bourbon thường góp mặt trong các lô cà phê Specialty chất lượng cao và nhận được sự quan tâm lớn từ nhà rang, barista cùng cộng đồng yêu cà phê đặc sản.
Giống Pacas (El Salvador)
Pacas cũng là một đột biến lùn tự nhiên của Bourbon, được phát hiện vào năm 1949 tại một trang trại của gia đình Pacas ở vùng Santa Ana, El Salvador. Cây có thân thấp, tán gọn, thuận tiện cho việc chăm sóc, thu hoạch và bố trí mật độ trồng cao.
Đến năm 1960, Viện Nghiên cứu Cà phê Salvador bắt đầu chương trình chọn lọc phả hệ nhằm ổn định và phát triển giống này. Pacas sau đó được trồng rộng rãi tại El Salvador và xuất hiện tại Honduras từ năm 1974.
Hương vị của Pacas mang nét ngọt dịu, độ chua sáng vừa phải và hậu vị sạch, cân bằng. Một số lô có thể xuất hiện hương trái cây chín, caramel, chocolate hoặc các sắc thái ngọt nhẹ, tạo cảm giác tròn vị và dễ uống.
Giống SL28 và SL34
SL28 và SL34 được Scott Agricultural Laboratories tại Kenya chọn lọc vào những năm 1930 trong chương trình tìm kiếm các giống cà phê có chất lượng cao, năng suất tốt và khả năng thích nghi với điều kiện khô hạn.
Hai giống này đều có mối liên hệ với nhóm Bourbon và trở thành những giống quan trọng trong ngành cà phê Kenya. SL28 tuy không nổi bật về năng suất hay khả năng kháng bệnh, nhưng lại được đánh giá cao nhờ chất lượng hạt, với độ chua sáng, hương vị rõ nét và cấu trúc cốc phức hợp. Ngược lại, SL34 cho sản lượng nhỉnh hơn SL28 và vẫn duy trì chất lượng cảm quan tốt.
Yellow Bourbon (Bourbon quả vàng)
Yellow Bourbon là dòng Bourbon có quả chín màu vàng, thường xuất hiện tại những vùng trồng Arabica có khí hậu mát và độ cao phù hợp. Giống này cho hương vị ngọt rõ, độ chua sáng và hương thơm phong phú. Một số lô còn thể hiện các nốt trái cây chín, caramel hoặc chocolate, đi cùng hậu vị êm và kéo dài. Sự hài hòa giữa vị ngọt, độ chua và hương thơm giúp Yellow Bourbon tạo được dấu ấn riêng trong nhóm Bourbon.
Moka
Cà phê Moka là tên gọi khác của giống Bourbon, gắn liền với thành phố cảng Moka của Yemen từ thế kỷ 13. Chính những hạt cà phê nơi đây đã đặt nền móng cho giống Bourbon mà người Pháp sau này mang đi trồng tại quần đảo Réunion.
Cà phê Moka Yemen phát triển tốt nhất ở độ cao 2.000 đến 2.900 mét so với mực nước biển, một trong những mức canh tác cao nhất trong ngành. Khi pha, chúng cho vị đậm đà, thoang thoảng hương đất, đan xen nét sô cô la và trái cây.
Ngoài Yellow Bourbon, nhóm Bourbon còn có nhiều dòng và giống có quan hệ di truyền như Villa Sarchi, Laurina (Bourbon Pointu) và Orange Bourbon. Mỗi loại thể hiện đặc tính sinh trưởng và hồ sơ hương vị riêng.
So sánh cà phê Bourbon và Typica
Bourbon và Typica đều thuộc nhóm Arabica nhưng có sự khác biệt rõ về đặc điểm sinh trưởng, năng suất và phong cách hương vị. Bảng so sánh dưới đây giúp làm rõ những điểm khác nhau giữa 2 giống cà phê này.
| Tiêu chí so sánh | Bourbon | Typica |
| Nguồn gốc | Phát triển từ quần thể Arabica được đưa từ Yemen đến đảo Bourbon, nay là Réunion | Thuộc nhóm Arabica nền tảng, có lịch sử lâu đời |
| Hương vị | Ngọt, tròn vị, thể chất đầy đặn, độ chua dịu | Sạch, trong, thường có hương hoa và trái cây |
| Năng suất | Ở mức trung bình | Tương đối thấp |
Các vùng trồng cà phê Bourbon
Nhờ năng suất tốt cùng hiệu quả kinh tế cao, Bourbon nhanh chóng lan rộng và trở thành một trong những giống Arabica phổ biến hàng đầu thế giới. Ngày nay, dấu ấn của giống cà phê này gần như xuất hiện ở hầu hết các quốc gia sản xuất cà phê trên toàn cầu.
Vùng trồng trên thế giới
Cà phê Bourbon hiện có mặt tại nhiều vùng trồng Arabica trên thế giới, tập trung chủ yếu ở Brazil, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Rwanda, Burundi, Tanzania và Papua New Guinea. Mỗi khu vực sở hữu điều kiện khí hậu, độ cao và thổ nhưỡng riêng, từ đó tạo nên sự khác biệt về hương thơm, độ chua, vị ngọt và hậu vị của hạt Bourbon. Cụ thể như Bourbon từ Brazil thường thiên về vị ngọt, chocolate và hạt. Các lô đến từ Rwanda hoặc Burundi lại dễ thể hiện độ chua sáng cùng nhóm hương trái cây rõ nét.
Vùng trồng tại Việt Nam
Tại Việt Nam, Bourbon giữ vị thế một trong những giống cà phê quý hiếm và có giá trị cao hàng đầu. Theo thống kê từ các chuyên gia cà phê Việt Nam và Nhật Bản, hiện tại chỉ còn khoảng 500 cây Bourbon trồng tại Đà Lạt.
Dù số lượng khá hạn chế, chất lượng hương vị của Bourbon Đà Lạt vẫn được đánh giá sánh ngang với những dòng cà phê xuất sắc trên thế giới. Trong một giai đoạn trước đây, cà phê Arabica tại Việt Nam từng xuất hiện trên thị trường với tên Arabica du Tonkin, góp phần tạo dấu ấn cho cà phê Đông Dương nhờ phong cách hương vị thanh và thơm đặc trưng.
Giá cà phê Bourbon trên thị trường hiện nay
Trên thị trường hiện nay, giá cà phê Bourbon dao động trong khoảng 105.000 đến 350.000 đồng cho mỗi túi từ 250g đến 500g, tùy thuộc vào phân loại hạt (đỏ hay vàng), vùng trồng như Cầu Đất, Đà Lạt, cùng thương hiệu rang xay cụ thể.
- Cà phê Arabica Red Bourbon túi 250g khoảng 200.000 đồng.
- Arabica Yellow Bourbon túi 250g khoảng 200.000 đồng.
- Dòng Bourbon chế biến ướt túi 500g khoảng 275.000 đồng.
Nếu bạn muốn tham khảo mức giá cụ thể và chọn được lô hàng Bourbon đạt chuẩn chất lượng, hãy liên hệ trực tiếp với TTD Coffee qua HOTLINE 0987 654 321 để được tư vấn chi tiết.
KẾT
Cà phê Bourbon không chỉ đơn giản là một giống cà phê, mà còn mang trong mình dấu ấn của sự tinh tế và nguyên bản giữa muôn vàn giống Arabica trên thế giới. Từ vị ngọt dịu, hậu vị thanh mượt cho đến hành trình lịch sử trải dài qua nhiều châu lục, Bourbon xứng đáng để bất kỳ ai yêu cà phê dành thời gian trải nghiệm một lần trong đời.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm nguồn cung cà phê Bourbon chất lượng ổn định, phù hợp để xây dựng thực đơn hoặc phát triển dòng sản phẩm mang dấu ấn riêng, TTD Coffee sẵn sàng đồng hành cùng bạn với các giải pháp cung ứng cà phê B2B. Liên hệ ngay với chúng tôi qua HOTLINE 0901297424 để được tư vấn về nguồn hàng, mức giá cùng các phương án hợp tác phù hợp.
